يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ . چرا . و همهء زندگى آدمى كدح و تلاش است مگر آن كه از آن غفلت ورزد و به تلاش و كوشش سخت‌تر بگريزد ، و بر دشواريهاى آن غالب شود تا آن كه به اين اعتراف نكند كه دشوارى و صعوبتى وجود دارد . « لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي كَبَدٍ - آدمى را در رنج و براى رنج آفريديم . » و چگونه مىشود از چيزى گريخت كه جزئى از حيثيت و حتى وجود آدمى است ، چه بخواهيم و چه نخواهيم ؟ ! نيز گفته‌اند كه كبد به معنى سختى و رنجورى است . / 118 خود هستى عبارت از يك سلسله پيروزيهاى عليه نيستى است ، مگر وجود نورى نيست كه به هر چيز واقعيت مىبخشد ؟ چنان تصور كن كه نور عبارت از ذراتى پيوستهء به يكديگر است ، پس اگر متوقف شود چيزى جز تاريكى بر جاى نمىماند . زندگى به نوبهء خود عبارت از يك سلسله از مبارزات عليه مرگ است ، آن نيز نورى تجديد شونده است كه نتيجهء عمل ميليونها عامل همزمان است كه چون بعضى از آنها مفقود شود ، خود نابود خواهد شد . به همين گونه زندگى هر يك از ما مبارزه‌اى با طبيعت است ، آيا مىدانى چند ميليارد سلول در مراحل زندگى براى از بين بردن جان تو مورد حمله‌ات قرار داده‌اند ، و چند بار در معرض مرگ قرار گرفته‌اى و خدا تو را از آن نجات داده است ؟ و حتى در تراز آشكار انسان را در كبد مىيابيم : در تاريكى زهدان براى بقا مبارزه مىكند ، و در هنگام ولادت با بزرگترين چالشها مواجه مىشود ، و حتى ساعت زادن را به ساعت مرگ تشبيه كرده‌اند ، و آدمى در كودكى از گرسنگى و تشنگى و درد و رو به رو شدن با خطرها رنج فراوان تحمل مىكند ، آيا چند درصد مرگ اطفال در كشورهاى رو به رشد بالاترين و در غير آن بالا نيست ؟ ! كودكى را كه در حال فرا گرفتن عمل راه رفتن است تماشا كن و ببين كه چگونه گام بر مىدارد و چگونه مىافتد ، و ملاحظه كن كه در وقت ياد گرفتن لغات و كلمات با چه دشواريها رو به رو است ، و هنگامى كه مىخواهد پدر و مادر را